Predikant en componist schrijven 'Loflied op de samenzang'

Tekst van het lied

1. Er is een stilte die kan zingen,een zwijgen dat vervoert,maar nu de lofzang weer mag klinkenzijn wij verrukt, ontroerd.O God, u loven is ons leven,u prijzen zij aan zij -welke gevaren ons omgeven,u was en blijft nabij.

2.Moest Jona in een vis verblijven,zijn bidden werd verhoord;moest Zacharias maanden zwijgen,zijn lofzang klinkt nog voort.Ook onze samenzang verstilde,een leegte daalde in -dit lied wil ons opnieuw verbinden,bezingt een nieuw begin.3. Laten wij opstaan en God dankendat hij ons heeft behoed,hem loven om het licht, de klankenwaarmee hij ons begroet.De tijd van afstand is vergleden,het leven neemt een keer.Wij wensen hier elkaar de vredevan Christus onze Heer.

Downloads

 

Er is een stilte die kan zingen - loflied op de samenzang (bladmuziek)

 

Er is een stilte die kan zingen - loflied op de samenzang (geluidsbestand)

 

Over de tekstschrijver en componist

De tekst is geschreven door Martin de Geus (1954). Hij is predikant van de Protestantse Gemeente 'De Levensbron' in Ridderkerk. De muziek is geschreven door Dirk Zwart (1962). Hij is kerkmusicus en componist.  

 lees verder
 
Actie Vakantietas: kerken delen 7000 tasjes uit aan kinderen in armoede

Kinderen uit kwetsbare gezinnen kunnen meestal niet op vakantie. Wanneer in de zomervakantie hun klasgenootjes er even tussen uit kunnen en leuke uitstapjes maken, blijven zij thuis achter. Dat ook de meeste kinderactiviteiten deze zomer zijn afgelast vanwege de coronamaatregelen, komt daar nog eens bovenop. In 120 protestantse gemeenten door heel Nederland sloeg men de handen ineen om iets te betekenen voor deze kinderen. 

Duurzame tasjes

Bert Jan Kelder is jeugddiaken in Hervormd Vriezenveen en coördineerde de actie met de jeugddiaconie in zijn gemeente. “De actie wordt georganiseerd vanuit het Diaconaal Platform Twenterand, waarin veel verschillende kerken uit de hele regio zijn vertegenwoordigd. Dit jaar was onze jeugddiaconie aan de beurt om de actie te organiseren.” In Vriezenveen werd gekozen voor de duurzame tasjes, dit jaar nieuw bij Kerk in Actie. Bert Jan: “Je bent toch rentmeesters over deze aarde. Zorg voor de natuur vinden we belangrijk en ook dat er wat overblijft voor de volgende generatie.”

Van stichting Manna, die voedselpakketten voor kwetsbare gezinnen verzorgt in de regio, kreeg Bert Jan de aantallen kinderen door. “Dit jaar waren dat er 224. We hebben 3 verschillende tasjes gevuld voor kinderen in verschillende leeftijdscategorieën (0-4, 5-11 en 12-17 jaar). Voor elke leeftijd was er een passend tasje. We hebben er allerlei leuke dingen als ijslolly´s, zandbakspeelgoed en een vakantiedoeboek in gedaan.”  

Blije gezichten

Ook in Brabant ging men aan de slag voor kinderen in armoede. In de protestantse gemeente Dongen-Rijen werden maar liefst 162 tassen gevuld. Wieger van Dijk vertelt: Het was zo mooi om al die blije gezichten te zien. Kinderen wisten niet wat hun overkwam, en ook hun ouders waren verbaasd. “Ik krijg er kippenvel van,” was de reactie van een alleenstaande moeder uit de buurt. 

De actie Vakantietas werd in Dongen en Rijen in samenwerking met Stichting Leergeld en de werkgroep Arm in Arm georganiseerd. Die werkgroep is een samenwerkingsverband met een aantal kerken uit de regio. Wieger: “Zij hebben zicht op de gezinnen waar het financieel wat minder goed gaat.” In Brabant koos men ervoor een tas aan te bieden aan kinderen van 4 t/m 15 jaar. “Meestal hebben oudere kinderen een vakantiebaantje en kunnen zelf activiteiten ondernemen en ook zelf bekostigen.” De tas is gevuld met een kaartje voor zwembad, inclusief snack en een drankje, een cadeaubon van de Bruna, muntjes voor een ijsje en een vlieger. 

Volgend jaar weer

Zowel in Vriezenveen als in Dongen en Rijen wil men de actie volgend jaar weer organiseren. Bert Jan: “We zagen dat nu in coronatijd de aantallen kwetsbare kinderen toenemen. Dat is confronterend, vooral in je eigen omgeving. Op deze manier word je zelf met je neus op de feiten gedrukt: armoede is ook hier een groeiend probleem.”

Zowel Wieger als Bert Jan doen volgend jaar weer mee als de actie opnieuw wordt georganiseerd. Bert Jan: “Het is absoluut een aanrader om met de actie Vakantietas mee te doen. Op deze manier kunnen we als kerken iets betekenen voor kinderen uit kwetsbare gezinnen. Het is mooi om hen op deze manier iets te kunnen ondersteunen.” Wieger vult aan: “Kinderen die het thuis financieel minder goed hebben kunnen op deze manier in de vakantie toch iets leuks gaan doen.” In Dongen en Rijen wil men van deze actie een terugkerende gewoonte maken. “We proberen ook voor volgend jaar ondernemers enthousiast te maken om de tassen weer goed gevuld te krijgen.” 

Steeds meer kinderen in armoede

Door de coronacrisis zal het aantal kinderen in armoede toenemen. Armoedebestrijders verwachten in september een grote toename van gezinnen die hulp nodig hebben om schoolkosten, contributie van sportclubs of verjaardagen te betalen. Kinderen zullen hiervan de dupe worden. Ook kinderombudsvrouw Margrite Kalverboer waarschuwt voor veel nieuwe armoede onder gezinnen met kinderen: “Al die verloren banen zorgt achter de voordeur voor armoede, ook bij gezinnen die hiervoor niet met armoede te maken hadden. Dat leidt tot extra stress bij ouders, en daarmee ook bij kinderen.”

Meedoen met uw gemeente

Kerk in Actie organiseert de actie Vakantietas samen met kerken in heel Nederland. Bij Kerk in Actie kunnen de vrolijk gekleurde rugtasjes worden besteld en deze worden gevuld door enthousiaste gemeenteleden van kerken uit het hele land. De actie kan het hele jaar door worden georganiseerd, bijvoorbeeld ook in de komende herfstvakantie of kerstvakantie. Alle informatie over de actie en het bestellen van de tasjes is te vinden op kerkinactie.nl/vakantietas.

kerkinactie.nl/vakantietas

 lees verder
 
Deze ambulant predikant 'schudt de boel op'

Taco Koster is zowel ambulant als missionair predikant. Via de mobiliteitspool van de protestantse kerk is hij werkzaam in een ´gewone´ protestantse gemeente in Zunderdorp en ondersteunt hij het  Stichting Diensten met Belangstellenden in Amsterdam. Deze Stichting is een zelfstandige stichting die al meer dan 50 jaar fungeert als een bijzondere gemeente in de binnenstad van Amsterdam. Taco Koster is op beide plekken voor elk 50% aangesteld. Waar komt zijn drive vandaan en wat houdt dat in, ambulant en missionair predikant zijn?

Wat is een ambulant predikant?

Vorig jaar werd het mogelijk gemaakt om via de dienstenorganisatie een predikant tijdelijk aan te stellen. Oftewel een ambulant predikant, bijvoorbeeld wanneer de gemeente vacant is, bij langdurige ziekte of zwangerschapsverlof. Ds Koster is echter meer dan dat, namelijk missionair ambulant predikant.

Missionair ¨de boel opschudden¨

Ds. Koster: ¨Natuurlijk heeft ambulant te maken met de tijdelijkheid van de job. Zelf zie ik het als een soort pop-up dominee. Naast het ondersteunen en ontzorgen van de gemeente probeer ik samen met de gemeente een missionaire koers te varen. Missionair zijn is meer dan een paar leuke dingen organiseren. Het is een proces van bewustwording, een proces ook van luisteren naar Gods stem en de context waarin we kerk zijn. En in dat proces mag ik de gemeenten helpen. Daarbij hebben we de spannende afspraak gemaakt dat we de dingen ook anders kunnen doen. De boel een beetje opschudden dus. Met als insteek: hoe bereiken we nieuwe generaties en hoe zijn we van betekenis voor mensen om ons heen?¨

Aanstellen van een ambulant predikant

Een ambulant predikant is voor de gemeente een eenvoudige oplossing: de mobiliteitspool draagt zorg voor de werving en aanstelling. Uiteraard kan de gemeente ook aankloppen bij de mobiliteitspool als ze al een ambulant predikant op het oog hebben, zoals bij ds. Koster. 

 ¨De gemeente en ik zijn op een wonderlijke wijze met elkaar in gesprek geraakt. Ik had zelf het idee om ambulant predikantschap te combineren met een missionair doel. Ik vroeg feedback aan iemand uit Zunderdorp die ik daarvoor al eens gesproken had. Haar reactie kwam een half uur later binnen op de mail: ‘Kom het hier gewoon proberen!’ Via de mobiliteitspool van de protestantse kerk is het verder gerealiseerd. Die eerste enthousiaste reactie van de gemeente was voor mij enorm belangrijk.¨

Ontzorgen èn uitdagen van de gemeente

De ambulant predikant is bedoeld om de gemeente tijdelijk te ontzorgen. Het bijzondere hier is dat ds. Koster hier ook een missionaire invulling aan geeft. Ds. Koster: ¨Voor mij uit zich het ontzorgen in mijn betrokkenheid bij het crisispastoraat, ik praat mee op beleidsniveau en ik ga in veel kerkdiensten voor. Daarnaast is er ruimte om missionaire stappen te zetten. Zo ben ik direct na mijn start begonnen om me in Zunderdorp uit te nodigen bij gezinnen die niet met de kerk verbonden zijn. Ik stuur een appje met de vraag of ik een keer kan mee eten. Los van het feit dat ik heerlijk eten krijg voorgeschoteld, voeren we mooie gesprekken over het leven en geloven. Hiermee kan je laten zien dat je als kerk buiten de eigen muren kunt bewegen en dat de dominee meer is dan iemand die bij de ouderen op bezoek gaat.¨ 

Missionair bewust worden begint met luisteren

Hoe doe je dat eigenlijk als gemeente, missionair bewust worden? Ds. Koster: ¨Dit is voor mij diep verbonden met het uitgangspunt dat God zich uitstrekt naar deze gebroken wereld. En in die missie van God mag je als kerk mee bewegen. Mijn ervaring is dat missionaire stappen ondernemen als kerk helpt om bestaande kaders los te laten. Dat begint met luisteren. Waar is God in onze omgeving aan het werk, welke vragen hebben de mensen in dit dorp? Hoe kunnen we dienstbaar zijn aan Gods missie; hoe bewegen we als leerlingen van Jezus?¨ 

Organisatiedrang beperken, betrokkenheid vergroten

Pionieren als kerk of missionair kerk zijn hoeft niet groots, het begint kleinschalig met bijvoorbeeld een koffieochtend. Ds. Koster: ¨Je moet geen dingen organiseren als kerk om de gemeente in stand te houden. Een missionaire gemeente voelt de urgentie om te bewegen in Gods missie in deze wereld. En dat werkt door in alle aspecten van het kerk zijn. Dat is echt iets anders dan veel leuke of hippe dingen organiseren. Het heeft te maken met gebed, met gastvrijheid, met betrokken zijn op je omgeving, met het verlangen om je leven en je geloof met anderen te delen, met de durf om zaken los te laten en met het vertrouwen dat Gods Geest mensen aanraakt.¨ 

Mobiliteitspool

Lees hier meer over de mobiliteitspool en hoe uw gemeente ondersteunt kan worden.

 lees verder
 
Is de protestantse gemeente Roermond de ‘kerk van de toekomst’?

Van den Berg: “Ja, Limburg is een krimpregio. Ja, we zien ook de leegloop van de kerken. Mijn predikantsplaats wordt kleiner de komende jaren. En toch weten we omwonenden die behoefte hebben aan zingeving te bereiken. Er is aanloop van christenen uit de omliggende AZC’s. We zien het glas hier liever half vol. We pionieren. We ploeteren. Het is intensief en soms eenzaam. Maar we zien ook heel veel kansen en kiemen voor de toekomst.”

Over die kansen en kiemen gaat het werkbezoek dat Jurjen de Groot aan de Minderbroederskerk in Roermond brengt. Sinds 1 september 2019 zijn ze diaconale presentieplek van Kerk in Actie. Dat betekent dat de gemeente subsidie van Kerk in Actie heeft gekregen om haar werk voor vluchtelingen te kunnen intensiveren.

Aan tafel zitten, naast ds. Judith van den Berg, drie leden van de diaconie: Klaas Baas, Grieta Gootjes en Gerben Huberts. Er is nauwelijks tijd voor de voorbereide presentatie. Vanaf het moment van binnenkomst ontrolt zich een gesprek over alle activiteiten van deze gemeente, de transformatie die in Roermond plaatsvindt en de toekomst van de kerk.

De Groot: “Wat ik hier aantref, is een toekomstgerichte kerk. Ik ben echt onder de indruk. Veel gemeenten noemen zichzelf kleurrijk en gastvrij, maar dat blijven vaak woorden op papier. Jullie leven deze woorden op een hele indrukwekkende manier. Wat mij betreft zijn jullie een inspirerend voorbeeld van de kerk van de toekomst.”

Ontmoeting in consistorie. 

 

Kijken naar wat bindt

Volgens Van den Berg heeft deze gastvrije en open houding te maken met de regionale context. “Protestanten in Limburg zijn zelf vreemden in een katholieke omgeving. Vanuit die ervaring is het wellicht makkelijker om echt open te staan voor nieuwkomers. Je weet hoe het voelt om ‘vreemde’ te zijn. Je herkent de kwetsbaarheid. Daarom staan we echt open voor iedereen. En je ziet, dat transformeert onze geloofsgemeenschap.”

Grieta Gootjes vult lachend aan: “Boven de rivieren kijk je naar wat je scheidt en zoek je een gemeente die bij je past. Hier heb je die ‘luxe’ niet. Er is één protestantse gemeente voor Roermond en 30 omliggende dorpen. Je kijkt dus naar wat je bindt.” 

Sterker nog: in 1975 is deze gemeente ontstaan uit een fusie tussen gereformeerden, hervormden, lutheranen en doopsgezinden. Gootjes: “We waren het SoW-proces dus ver vooruit.”

Vanuit de houding ‘kijken naar wat je bindt’ zijn er contacten gelegd met de azc’s in de omgeving. Al jarenlang weten christelijke migranten hun weg te vinden naar de gemeente. Ze krijgen taalles, ze bezoeken de kerkdiensten, laten zich dopen, draaien mee in de activiteiten en vrijwilligerswerk van de gemeente. 

Van den Berg: “Dat zij aanhaken bij onze geloofsgemeenschap geeft hoop. Daar zitten zoveel kiemen in die ons geloof weer versterken.” 

Zie de ander als maatje

Volgens Van den Berg heb je een beginnetje nodig. “Je moet niet voor de ander iets regelen, maar met de ander iets regelen. Zie de ander als maatje. Ook in onze gemeente was het in eerste instantie wij/zij, maar dat veranderde toen ze gingen koffieschenken. De nieuwkomers waren blij dat ze een bijdrage konden leveren. De trouwe kerkgangers waren blij dat de nieuwkomers een gezicht kregen.”

Ook tijdens dit werkbezoek wordt duidelijk hoe hier vorm aan wordt gegeven. Een kok uit Iran heeft de lunch voorbereid. Bij de lunch schuiven een aantal bewoners van het AZC aan. Er volgen indrukwekkende gesprekken over christen-zijn in Iran, over onvrijheid en vrijheid en over wachten, lang wachten tot je weet of je in Nederland mag blijven. 

De kok is een kleine bescheiden man. Zijn vrouw is nog Iran. Zijn kind studeert in Zweden, vertelt hij met enige trots. Hij is naar Nederland gevlucht, omdat hij christen is. “Ik heb niet voor God en Jezus gekozen. Zij hebben voor mij gekozen. De IND heeft net mijn verzoek afgewezen, maar ik vertrouw op Jezus. Het komt goed.”

Van den Berg: “We zien wel dat we moeten gaan nadenken over een soort ‘maatjessysteem’. Nu helpen ze bijvoorbeeld bij het koffieschenken, maar het zou fantastisch zijn als ze ook kerkenraadslid willen worden of vrijwilliger bij de kindernevendienst. Er zijn echter wat culturele verschillen te overbruggen. We denken dat een maatjessysteem hierbij kan helpen om elkaar beter te begrijpen.”

God geeft zoveel ruimte

En naast de nieuwkomers uit de AZC’s zijn er ook nieuwkomers uit de stad zelf. Zinzoekers, mensen die aanhaken bij bijv. de maaltijd ‘Eat & Meet’. Van den Berg: “Ik wilde een klassieke gespreksgroep over de Bijbel starten. Dat leek me het minste wat een predikant kan doen. Ik had slechts één aanmelding. Tegelijkertijd begonnen we met het initiatief ‘Eat & Meet’. De eerste keer waren er meteen 25 mensen. Er werd over geloof gepraat, er werd gehuild. Het was prachtig.”

Eat&Meet, een maaltijd voor 4 euro, is inmiddels een begrip in de omgeving. Zo komen er bijvoorbeeld van de naastgelegen Jumbo regelmatig personeelsleden mee eten die vervolgens hun weg naar andere activiteiten van de gemeente weten te vinden. Gootjes: “Er is zoveel behoefte aan zingeving. Iedereen heeft een Boeddha in huis staan. Dat zijn allemaal potentiële christenen. God geeft ons zoveel ruimte en mogelijkheden om anderen op te nemen, laten we dat dan ook doen.”

Zorgen zijn er ook

Alhoewel er veel is om dankbaar voor te zijn, zijn ook zorgen. De trouwe kerkgangers hebben soms wat moeite met de ‘verkleuring’ van de gemeente. Ze vinden het lastig dat er Engelstalige onderdelen in de kerkdienst zitten. Of dat er een lied in Farsi wordt gezongen. Van de Berg geeft aan dat het belangrijk is om ook hen te koesteren en hun zorgen en pijn te erkennen. 

Ook de financiën van de gemeente zijn zorgelijk. Er is geen bezit, geen landerijen. De trouwe kerkganger geeft aan Actie Kerkbalans. De nieuwkomers (nog) niet. Van den Berg: “Ik zou het geweldig vinden als een gemeente met meer vermogen ons zou helpen, zoals op de laatste synodevergadering gesuggereerd is.”

Ook de diakenen geven aan dat het intensief is. Gerben Huberts is voor een paar uur per week aangesteld als diaconaal pionier. Hij onderhoudt de contacten met de AZC’s in de regio. “Maar soms voel ik me Jona. Dan wil ik niet meer naar zo’n AZC toe. Toch krijg ik dan altijd net een beetje ademruimte en kan ik meer opladen aan de Bron om vervolgens met frisse moed weer verder te gaan.”

Als ze in Roermond één ding aan andere gemeenten mogen meegeven dan is het wel dat je als gemeente niet alleen op papier moet belijden dat je ‘gastvrij en veelkleurig’ bent, maar dat je dit echt moet doorleven. Het levert in in ieder geval in Roermond een gemeente op waar het zindert van activiteiten en het gonst van geloof.

Van den Berg: “Nieuwkomers hebben behoefte aan een christelijke familie. Door naar hun behoefte te luisteren, zijn we dat ook echt geworden.”

En ook hier 1,5 meter afstand. Minderbroederskerk Roermond.

 

 lees verder
 
“Hoe je kerk wilt zijn, krijgt in een crisissituatie gezicht”

In de Protestantse Gemeente Heerenveen borrelden direct allerlei ideeën op om als kerk op afstand nabij te zijn. Een voor de gelegenheid ingestelde projectgroep kwam met vijf actiepunten.

Het onderhouden van het contact met de gemeenteleden was actiepunt nummer 1. Het resulteerde in de belactie ‘Geef me er 5!’ Gemeenteleden konden aangeven dat ze met vijf personen, met name ouderen, telefonisch contact willen onderhouden. Velen gaven daaraan gehoor. “Omzien naar elkaar werd luisteren naar elkaar”, zegt ds. Anne-Meta Kobes, predikant in de Protestantse Gemeente.

Meer in het oog springend is de actie met vlaggen, posters en kaarten met de tekst ‘Houd moed. Heb lief’ Pijl naar beneden Verder lezenProtestantse Gemeente Heerenveen lanceert campagne ‘Houd moed. Heb lief’, als antwoord op de vraag hoe de kerk een zichtbaar baken van rust en hoop kan zijn in een angstige tijd. De vlag wappert bij de twee kerkgebouwen van de Protestantse Gemeente, net als in 60 andere gemeenten in het land die de vlag besteld hebben. De posters werden verspreid via het kerkblad, om voor het raam te hangen. De kaarten konden gratis afgehaald worden in de voortuinen van enkele gemeenteleden.

Veel energie

Nog een actiepunt: kerkdiensten in een andere vorm. Kobes: “Samen met diverse gemeenteleden denken we als predikanten na over hoe we online kunnen vieren. Op zondagmorgen streamen we een meditatie met muziek Pijl naar beneden Verder lezenKerkdienst online streamen: zo werkt het, op woensdag een ochtendgebed en op vrijdag een vlog voor jongeren. Zo proberen we iedereen betrokken te houden. Leuk is dat we hiervoor nieuwe kwaliteiten hebben aangeboord in de gemeente.” 

Ook van de voorganger vragen online diensten andere kwaliteiten, en een andere gerichtheid. Pijl naar beneden Verder lezenDe liturgische en praktische aspecten van online vieren op een rij Kobes: “Ik ben me bewust dat iedereen de viering kan aanklikken. De spanningsboog van online kijkers is korter. En er zijn kijkers die geen kerkdienst gewend zijn. Ik geef meer uitleg, en maak een toegankelijker dienst.”

De coronacrisis boort ongekende krachten aan. “We hebben lang gedacht dat we als kerk aan het afkalven zijn, maar er is ongelofelijk veel energie naar boven gekomen. We hebben blijkbaar enorme veerkracht.”

“We hebben blijkbaar enorme veerkracht”

Telefonisch contact

De kerkdiensten van de Hofkerk in Goor Pijl naar beneden Verder lezenHofkerk Goor trekt jongere kerkenraadsleden door kerkenraad nieuwe stijl hebben ook een andere vorm gekregen en zijn korter geworden. Ze waren al online te volgen, op kerkdienstgemist.nl. “Daar hoefden we niets extra’s voor te doen”, zegt ds. Wim de Jong. “Maar we zijn mensen gaan wijzen op deze mogelijkheid, via de mail en via de plaatselijke pers.”

De eerste twee weken nadat bleek dat kerkdiensten niet meer mogelijk waren, was de kerk 's ochtends nog open. Ook mensen van buiten de gemeente kwamen daarop af, om een kaarsje op te steken. “Van een aantal van hen hebben we het telefoonnummer genoteerd om contact te blijven houden.”

Ook in Goor gaat het contact via de telefoon. De pastoraal medewerkers hebben de adressen van ouderen en kwetsbare mensen onderling verdeeld. De Jong: “Gewoon om te vragen hoe het gaat, of er behoefte is aan contact, boodschappen of iets anders. We hebben veel mensen in het zicht. Zelf bel ik elke dag met mensen in een kwetsbare positie.”

Zichtbaar zijn

De Hofkerk heeft zichtbaar zijn in de stad de afgelopen jaren tot een speerpunt gemaakt. Ze maakt deel uit van verschillende netwerken in de stad, en organiseert jaarlijks de ‘Dag van de dialoog’ en ‘Kleurrijk in de Hof’, bedoeld om culturen te verbinden. Nieuw is dat Wim de Jong sinds begin april een van de vijf presentatoren is van het radioprogramma ‘Hofstreek verbindt’, in het leven geroepen vanwege de coronacrisis. “Mensen kunnen bellen in de uitzending. Ze hebben mij benaderd omdat ik me blijkbaar heb laten zien als iemand die goed kan luisteren.”

“Wat de afgelopen jaren gezaaid is, kan nu geoogst worden”

Wat de afgelopen jaren gezaaid is, kan nu geoogst worden, ervaart De Jong. “Inzetten op zichtbaarheid, op netwerken, we plukken er nu de vruchten van. De kern van kerk-zijn is presentie. Hoe je kerk wilt zijn, krijgt in een crisissituatie als deze voluit gezicht. Mensen weten ons te vinden.”

Pastorale hulplijn

Present zijn. Ook de Protestantse Gemeente Woerden zet daar vol op in. Ds. Gertjan Robbemond: “We willen met elkaar verbonden blijven, hebben duidelijk de mogelijkheden daartoe gecommuniceerd naar de gemeenteleden. We doen dat waar mogelijk over de kerkgrenzen heen, bijvoorbeeld met de pastorale hulplijn.” Die hulplijn, Het Oor, is er voor alle Woerdenaren die hun verhaal kwijt willen. Dit in plaats van het wekelijkse inloopspreekuur van de Woerdense predikanten en pastores in het wijkcentrum. Natuurlijk heeft dat een handicap. “Ik zie niet wat het bij mensen teweegbrengt als ik voor hen bid. In crisissituaties ga ik dan ook op huisbezoek.” Pijl naar beneden Verder lezenCrisispastoraat in tijden van corona

Als gemeenteleden aangeven dat ze het fijn vinden om een gezicht te zien, wordt gebruikgemaakt van beeldbellen. En veel communicatie gaat via WhatsApp. “Ik word blij als ik zie hoe creatief en vasthoudend mensen zijn om het omzien naar elkaar gestalte te geven.” 

Oprechte aandacht

Collega ds. Joost Schelling: “Normaal gesproken denken we vanuit mensen die je op een bepaald moment bij elkaar hebt. Daarbuiten zijn ‘de anderen’. Dat onderscheid is nu weggevallen. Ik ben ertoe overgegaan om álle gemeenteleden rond hun verjaardag te bellen, ook kinderen en jongeren. Daar krijg ik leuke reacties op. We geven nu meer dan anders oprechte aandacht. De aandacht was er wel, maar als kerk denk je al snel in aantallen mensen en in betrokkenheid van mensen. Nu hebben we een andere intentie: met elkaar verbonden blijven in deze tijd.”

“De intentie nu is: met elkaar verbonden blijven”

We vallen als gemeente terug op de kern, ziet hij. “Normaal gesproken zijn we bezig een kerkelijke bedrijf gaande te houden. Nu gaat het erom wat geloven in je dagelijks leven betekent en hoe je dat handen en voeten geeft. In je directe omgeving kun je gelovige zijn en dat laten zien. Dat kunnen we nu ook goed zonder kerkgebouw doen.” 

Lees ook:

Wat leert de coronacrisis ons over de kern van kerk-zijn?

29 jun 2020 Pijl naar rechts
 lees verder
 
Protestantse Kerk en Leger des Heils starten samen pioniersmissie: Op zoek naar nieuwe vormen van geloofsgemeenschap

Het Leger des Heils en de Protestantse Kerk hebben een verschillende manier van kerk-zijn en een verschillende positie in de samenleving. De hoop en verwachting is dat dit leidt tot unieke leermomenten en uitwisseling.

Majoor Richard de Vree, operationeel directeur van het Kerkgenootschap Leger des Heils in Nederland: “We verlangen naar samenwerking op missionair vlak om zo gestalte te geven aan de opdracht van Jezus zoals die te vinden is in het zendingsbevel in Matteüs 28 vers 9. Om nieuwe geloofsgemeenschappen te kunnen vormen, hebben de pioniers begeleiding en training nodig. Een partnerschap met de Protestantse Kerk, die op dit punt al veel ervaring heeft, voorziet hierin. Het uiteindelijke doel is om te komen tot nieuwe, duurzame geloofsgemeenschappen, waar samenleven en geloof met elkaar gedeeld kunnen worden.”

Ervaring Protestantse Kerk

De Protestantse Kerk heeft de afgelopen jaren een leergemeenschap met betrekking tot pionieren opgezet. Bij deze leergemeenschap hebben zich inmiddels diverse andere aangesloten, waaronder de IZB, de Christelijk Gereformeerde Kerk, Kerklab, het Evangelisch Werkverband, Op Goed Gerucht, de CHE, de PThU en Intercultural Church Plants.

Binnen de leergemeenschap is een compleet pakket van training en begeleiding voor pioniers en hun team georganiseerd. De kern van dit pakket zijn toerustingsweekenden en coaching op locatie.

Vincenza la Porta, manager dienstenorganisatie Protestantse Kerk: “We zijn dankbaar dat ook het Leger des Heils aanhaakt bij de pioniersbeweging. Door samen te werken kunnen we nog meer mensen bereiken met Gods verhaal van geloof, hoop en liefde.”

 lees verder
 
Protestants Perspectief: Antisemitisme is zonde

Vorige week was een bewogen en beladen week. Op woensdag 1 juli werd Keti Koti gevierd, de jaarlijks terugkerende Surinaamse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij Pijl naar beneden In juni 2013 sprak de Raad van Kerken, mede namens de Protestantse Kerk, de verklaring 'Verantwoording slavernijverleden' uit..

Dit jaar kreeg deze dag een extra lading, vanwege de wereldwijde protesten tegen  racisme Pijl naar beneden Verder lezenProtestants Perspectief: Racisme is zondeen discriminatie en de Black Lives Matterbeweging.

Op diezelfde dag  was er een nota-overleg van de Commissie Justitie en Veiligheid over de initiatiefnota Pijl naar beneden Lees hier meer over de nota 'Over een effectievere aanpak van antisemitisme' 'Over een effectievere aanpak van antisemitisme'. Eerder is daar aandacht voor geweest op de website van de Protestantse Kerk. ‘Antisemitisme is een probleem voor ons allen’ schrijven de initiatiefnemers Dilan Yesilgöz-Zegerius, Kamerlid voor de VVD, en Gert-Jan Segers, fractievoorzitter van de ChristenUnie. ‘We hebben met elkaar gefaald’, zeggen ze, ‘als we de Joodse gemeenschap in ons land, of beter gezegd; wat er van over is gebleven na de Tweede Wereldoorlog, niet een veilig bestaan kunnen bieden. Immers, een Nederlandse samenleving zonder een vitale Joodse gemeenschap, is ondenkbaar’.

En dan was er vorige week ook nog een plenair debat in de Tweede Kamer over institutioneel racisme. In zowel het nota-overleg als in het plenaire debat werden er moties met betrekking tot antisemitisme ingediend. De belangrijkste is wellicht om een Nationaal Coördinator Antisemitisme Bestrijding in het leven te roepen. 

Zonder hier op verdere details van deze besprekingen in te gaan, vindt het moderamen deze besprekingen en de te nemen stappen van groot belang. Het sluit aan bij het signaal Pijl naar beneden Verder lezenRooms-Katholieke Kerk en Protestantse Kerk komen met gezamenlijke verklaring tegen antisemitisme dat zowel de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland als de Protestantse Kerk in Nederland hebben doen uitgaan op 28 juni 2019. Enkele kernzinnen daaruit: ‘Voor de kerken is het blijvende gesprek met de Joodse gemeenschap in Nederland van groot belang. We rekenen het ook tot onze verantwoordelijkheid er alles aan te doen om antisemitisme in de hele samenleving tegen te gaan en om initiatieven te ondersteunen die daar een dam tegen opwerpen. Hierbij roepen wij de overheid alsook de gehele samenleving op om alles te doen wat in haar vermogen ligt om antisemitisme te bestrijden.’

Antisemitisme is zonde. Dat sprak de Eerste Assemblee van de Wereldraad van Kerken te Amsterdam in 1948 uit: 'Antisemitism is sin against God and man'. Op 20 januari 2020 werd dit statement herbevestigd door de Wereldraad van Kerken: “Antisemitisme is onverenigbaar met de belijdenis en de praktijk van het christelijk geloof”. Als Protestantse Kerk sluiten we ons daar zonder enig voorbehoud en met besef van het schuldbeladen verleden en heden bij aan. 

Graag trekken we samen op met anderen op tegen racisme en antisemitisme. We hebben Gods Geest nodig om deze zonde niet alleen bij anderen, maar ook in onszelf te ontdekken en om wegen van heelwording en genezing te zoeken.

Lees ook:

Terug van nooit weggeweest - Het veelkoppige monster van antisemitisme

24 apr 2019 Pijl naar rechts
 lees verder
 
Een toeristenroute naar de dorpskerk

De Dom in Utrecht staat open voor toeristen. De Oude Kerk van Amsterdam ook. En onze dorpskerk? Het zijn niet alleen de beslommeringen van toezicht en het tekort aan vrijwilligers die een dorpsgemeente beletten haar kerk open te stellen. Ook typisch dorpse waarden als ootmoed en pretentieloosheid weerhouden haar ervan hoog van de toren te blazen. 

Maar andersom: op vakantie in Frankrijk of Spanje kennen velen de aantrekkingskracht van het kerkje dat openstaat om er even in de koelte te zitten mijmeren of een kaarsje op te steken. Ieder kent ook de teleurstelling: soms is het tevergeefs op een kerkdeur kloppen de gewaarwording van een gesloten hemel. 

Incidenteel open

In toenemende mate staan, zeker in de zomermaanden, dorpskerken open voor passanten en toeristen. Soms incidenteel, tijdens de avondvierdaagse of het zomerfeest (dit jaar afgelast), soms permanent, bijvoorbeeld van donderdag tot en met zondag. Vaste kerkgangers zijn er wel aan gewend hoe bezield en ingetogen hun kerkje is. Incidentele bezoekers kunnen helpen om hun godshuis met nieuwe ogen te bezien.

Die vaste kerkgangers hebben we de afgelopen coronamaanden echter maar weinig geteld. Inmiddels staan de kerken ’s zondags weer open voor zoveel mensen die met inachtneming van de anderhalvemetermaatregel onder dak kunnen worden gebracht. Toch zijn er ouderen en kwetsbaren die een samenkomst nog niet willen riskeren. 

Daarom is het belangrijk dat de kerk nu wat vaker open is, zodat wie al maanden niet ter kerke is getogen en dat op zondag vanwege de veelheid van mensen nog steeds niet aandurft, gelegenheid krijgt om doordeweeks weer een keertje in zijn of haar eigen bank te zitten en daar verstilling te vinden. Of vooraan een kaarsje op te steken en te weten: ‘Het heil dat uw altaar omgeeft, beschermt en koestert al wat leeft.’ 

De dominee houdt spreekuur in de consistorie. Je hoeft daar geen gebruik van te maken. Maar je kunt elkaar wel even groeten.

Gezien worden

Deze zomer ligt de beweegreden om de dorpskerk open te stellen dus in het pastoraat, in dit geval opgevat als zorg voor de eigen gemeenteleden. Maar de uitstraling ervan is veel breder. Anders dan verwacht waren de eersten die de open kerk binnentraden twee fietsers uit Amsterdam. De filiaalhouder van de supermarkt tegenover de kerk had wel vaker gezien dat toeristen aan de kerkdeur stonden te morrelen of die misschien open was. Tevergeefs. Tot nu.

Een andere gemeente die al langer ervaring heeft met toeristische kerkopenstelling, liet weten dat momenteel de helft van de doordeweekse bezoekers gemeenteleden zijn. ‘Digitale diensten spreken wel aan, maar kunnen geen persoonlijke aandacht bieden. Onder gemeenteleden leeft juist nu een enorme behoefte aan contact en gezien worden.’ 

Huis voor de ziel

De pandemie heeft ouderen en anderen die tot een risicogroep behoren in een isolement gebracht en de kerkgang voor velen belemmerd. Maar het virus heeft sommige dorpskerken nu ook over de drempel geholpen van een toeristische kerkopenstelling. In eerste instantie omdat alle gemeenteleden en buren van de dorpsgemeente die veel te lang aan huis gebonden waren, toe zijn aan zoiets als toeristenpastoraat: een open kerk, een huis voor de ziel, een monument van schoonheid en troost. Dat is een ontdekking die dorpskerken op een spoor heeft gezet. Ook terzijde van de toeristenroute. In een crisis doet het er niet toe of je kerk op een hotspot staat of in een leegloopgebied. Als op gezette tijden de deur maar open gaat! Niet met een gastvrouw die je verwelkomt, niet per se met stapels folders. Hartelijkheid en informatie dragen slechts in beperkte mate bij aan wat een kerkgebouw met je doet. Belangrijker is dat de ruimte stil is, eerbiedige gebruikssporen draagt, uitnodigt tot gebed, voor de eredienst gereed staat. Er fluisteren gebeden van eeuwen langs de muren. 

Een gemeente die vaker gasten ontvangt, je kunt er in de toren zelfs overnachten, noemt haar kerkgebouw ‘een stille missionaris’.  

Auteur: Klaas Touwen, dorpskerkambassadeur 

Verder lezen

Kerkgebouwen beperkt openstellen voor bezoek?

 lees verder
 
“Laten we elkaar ontspannen ontmoeten”

Hoe kwam je terecht bij de joods-christelijke dialoog?

[Antwoord] “Toen ik in 1998 voor een joodse studentenvereniging een lezing gaf over Chanoeka, ontmoette ik daar Marcel Poorthuis, hoogleraar interreligieuze dialoog aan de Tilburg University en actief in de Folkertsmastichting, nu stichting PaRDeS. Hij nodigde me uit. Ik ben gaan kijken en ben er gebleven. Via de redactie van het tijdschrift Tenachon raakte ik vanzelf betrokken bij projecten, lezingen, leerhuizen.”

Wat is het belang van de dialoog voor jou persoonlijk?

“Ten eerste ben ik geïnteresseerd in andermans ideeën, cultuur en religie. Ten tweede kom je als (Joodse) minderheid alleen aan bod als je meepraat. Doe je dat niet, dan praten ze alleen óver je. Ten derde vanwege de verschrikkingen van de twintigste eeuw, de wereldoorlogen. De dialoog is voorwaarde voor vreedzaam naast elkaar leven. Met dialoog bedoel ik vooral ontmoeting: vanuit je eigen opvattingen (religieus, moreel of politiek) ook de ander daarin een plaats kunnen geven. Zonder dat je het op een toe-eigenende manier doet of op een manier die paternaliseert.

Vanuit de Joodse gemeenschap zijn hiervoor steeds minder mensen beschikbaar. De Joodse gemeenschap in Nederland is klein, verspreid over het land en gedecimeerd vanwege de Tweede Wereldoorlog. En ze is getraumatiseerd. De relatie tussen joden en christenen is eeuwenlang vaak problematisch geweest. Om te kunnen deelnemen aan de dialoog moet je schroom en angst overwinnen.”

Had je daar zelf ook last van in de contacten?

“Ja, soms voelt het ongemakkelijk. Omdat men de dialoog, soms onbewust en onbedoeld, ingaat met een oneigenlijke bedoeling. Niet zozeer bekeren, maar het zo goed mogelijk presenteren van het eigen geloof.”

Hoe kun je dat voorkomen?

“Door er zonder agenda in te gaan. Ik krijg soms verzoeken om in leerhuizen te praten over ‘de joodse visie op Jezus’. De ontmoeting wordt dan ingekaderd. Veel joden weten weinig van het christendom; dan worden tijdens zo’n ontmoeting juist vooroordelen bevestigd. Terwijl het over ontmoeting zou moeten gaan: niet alleen weten veel joden weinig van het christendom, maar ook christenen weten vaak weinig van joden en ontmoeten bijna nooit een jood. Het kan op een meer ontspannen manier. Je moet vooral kritisch zijn op je eigen religie en respect voor de ander houden.”

Waarover zou je willen praten?

“Over een betere wereld. Over de multiculturele samenleving. Wat betekent religie in de moderne tijd, nu christenen ook een minderheid worden? Is religie alleen iets voor het privédomein of doordrenkt ze je hele leven?

Ik zie aan beide kanten terugtrekking. Aan joodse kant vanwege onveiligheid en antisemitisme, aan christelijke kant een bevestiging van ‘de wereld is eng’. Ik maak me ook zorgen dat ‘75 jaar Bevrijding’ alleen maar weer stilstaan en herinneren is. Omdat het opnieuw de stereotypen bevestigt. Dialoog zou ertoe moeten leiden dat je joden los van het ontstaan van het christendom kunt zien, los van de moord op Jezus, los van antisemitisme en de Shoah, en los van de politiek van de staat Israël. Zoals ik een christen los moet kunnen zien van de kruistochten en andere foute dingen die er zijn gebeurd. Anders laden we toch weer oneigenlijke schuld en verantwoordelijkheid op elkaar.”

Hoe zie je de toekomst van de dialoog?

“Christenen staan er anders in dan dertig jaar geleden. Dat heeft ten eerste te maken met een krimpende kerk, waardoor de prioriteit verschuift naar het eigen voortbestaan. Ten tweede met het zoeken naar een verhouding tot de islam, die ten koste gaat van de aandacht voor het jodendom. En ten derde met de relatie met de politiek van de staat Israël en het lot van de Palestijnen. De Protestantse Kerk worstelt van haar kant met het leerstuk van de ‘onopgeefbare verbondenheid’.

Het aantal publicaties bij christelijke uitgeverijen over jodendom is dramatisch teruggelopen. Er blijkt meer interesse in het christendom zelf, in de islam, in spiritualiteit.

In niet-westerse en evangelische kerken is de dialoog nog niet aan de orde. Het zou mooi zijn om daar mensen bij de dialoog te betrekken.

Dialoog is overigens net zo belangrijk voor niet-religieuze mensen; op scholen zou de interculturele dialoog moeten plaatsvinden. De samenleving is zo heterogeen; je kunt het je niet meer veroorloven om je terug te trekken op je eigen gebied.”

Wat valt je op in het publieke debat over jodendom?

“Dat het altijd aan de orde komt via hoofdpijndossiers, zoals besnijdenis, ritueel slachten, antisemitisme, Shoah, de staat Israël …”

Hoe kun je dat veranderen?

“Door te accepteren dat de dialoog op drie niveaus plaatsvindt. Ten eerste in de zuil zelf, binnen de groep die ook onderling verdeeld is. Ten tweede tussen verschillende religies, en ten derde met de seculiere wereld. Je moet elkaar blijven bevragen. Secularisme moet religie bevragen en andersom.

In Nederland moeten we niet alleen maar stilstaan bij monumenten, maar zoeken naar de inbreng van het Jodendom als mede-grondlegger van de Europese cultuur. Ik vind het een uitdaging om meer joden bij de dialoog te betrekken. Het zou fijn zijn als christenen zich blijven committeren aan de dialoog, maar zonder schuldgevoel. Onze gemeenschappelijke taak is het om de seculiere maatschappij te blijven bevragen.”

Kerk en Israel Onderweg

Dit interview verscheen eerder in het blad Kerk & Israël Onderweg. Dit is een uitgave van de Protestantse Kerk in Nederland en verschijnt vier maal per jaar. Doelstelling van het blad is: de joodse wortels van het christelijk geloof theologisch doordenken, en allen die geïnteresseerd zijn in of zich verantwoordelijk weten voor de verhouding van Kerk en Israël informeren, inspireren en meningen bieden.

Download hier de het magazine van juli waar het interview met Leo Mock eerder in verscheen.

Wie is Leo Mock?

Leo Mock (1968) volgde een opleiding aan een talmoedhogeschool in Israël, studeerde Joodse geschiedenis aan de Bar-Ilan Universiteit in Ramat Gan (Israël) en oude geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In december 2015 promoveerde hij cum laude aan de Tilburg University, waar hij docent judaica is. Hij heeft verschillende publicaties over jodendom op zijn naam staan. Hij is betrokken bij het tijdschrift Tenachon, een uitgave van PaRDeS, de stichting die zich inzet voor het ontsluiten van Joodse bronnen voor Joden en niet-Joden.

Auteur

Greetje van der Harst-de Leeuwe

 lees verder
 
Protocol ‘Zingen tijdens de kerkdienst’

Dat hangt af van het aantal bezoekers dat in een van de risicogroepen, bijvoorbeeld ‘kwetsbare ouderen’, valt. En van de grootte van uw kerkgebouw en de mogelijkheden dit goed te kunnen ventileren. Op www.eerstehulpbijventilatie.nl kunnen kerkenraden met behulp van een online rekenmodule eenvoudig zien of het kerkgebouw van de gemeente geschikt is om te zingen.

RIVM-richtlijnen met betrekking tot zingen

De RIVM-richtlijnen schrijven het volgende voor als een kerkenraad besluit dat er gezongen gaat worden:

  • Gezondheidscheck bezoekers (triage)
  • Indien men gaat zingen tijdens de kerkdienst is registratie van kerkgangers verplicht. Ook bij diensten met minder dan 100 bezoekers binnen en meer dan 250 bezoekers in openluchtdiensten.
  • Tussen de kerkgangers is een minimale afstand van 1,5 meter, bij voorkeur in zigzag-opstelling. Dat wil zeggen dat mensen niet recht achter elkaar zitten.
  • Goede ventilatie van de ruimten waarin wordt gezongen is van wezenlijk belang. Ventileer de ruimte waar gezamenlijk wordt gezongen 24 uur per dag.
  • Zorg ervoor dat de ruimte geregeld en afdoende wordt gelucht.

Leeftijd, grootte en ventilatie kerkgebouw

Hieronder leest u eerst de voorwaarden waaronder zang als onderdeel van de eredienst eventueel weer mogelijk is. De overheid geeft echter aan dat hoewel zij geen verbod formuleert, samenzang wel een risico inhoudt en dat de kerken zelf hun verantwoordelijkheid daarin dienen te nemen.

  • Het risico op besmetting (door inademing van aerosolen) in grote oudere kerkgebouwen en in de buitenlucht is klein. Onder groot wordt verstaan: oppervlak groter dan 500m2 en volume van meer dan 3000m3. Onder oud wordt verstaan: gebouwen die gebouwd zijn voor 1945.
  • In een middelgrote kerk (oppervlak kleiner dan 500 m2, volume 1000 tot 3000 m3) hangt het af van de aanwezige mechanische ventilatie.
  • In een kleine kerk of kerkelijke ruimte (volume < 1000 m3 en lager dan 4 meter) kan niet veilig gezongen worden. Als u toch wilt zingen, zijn er forse ventilatiesystemen nodig. U kunt er ook voor kiezen om voor, tijdens en na de kerkdienst mondkapjes te dragen.

Ventilatie

  • Ventileren is het voortdurend verversen van lucht. De buitenlucht vervangt telkens (een deel van) de binnenlucht die ‘vervuild’ is door vocht, gassen zoals geurtjes en ziekteverwekkers. Ventileren is mogelijk via natuurlijke ventilatie (bijvoorbeeld roosters of kieren) of via mechanische ventilatie (ventilatiesysteem).
  • Luchten (spuien) betekent dat in een gebouw ramen, luiken of deuren zo tegen elkaar open gezet worden dat er een flinke luchtstroming of -circulatie door de ruimte ontstaat. Soms kan het daarbij nodig zijn om, naast de ramen, luiken of deuren in de gevel of het dak, ook de binnendeuren tussen afzonderlijke ruimten open te zetten. Zorg ervoor dat tijdens het luchten mensen niet in de ruimte aanwezig zijn of, als dat niet mogelijk is, voorkom dat mensen in de luchtstroom achter elkaar zitten tijdens het luchten.
  • Airconditioning, ventilatoren, klimaatregeling gebouw: Vermijd zo veel mogelijk het recirculeren (bijv. via airconditioningapparaten of ventilatoren) van de lucht in de ruimte. Airconditioningsystemen die buitenlucht aanzuigen en deze lucht koelen voordat het in de binnenruimte komt, kunnen worden gebruikt. Gebouwgebonden klimaatregelingssystemen (HVAC: heat , ventilation and airconditioning) die goed worden onderhouden en voldoen aan het Bouwbesluit hoeven niet te worden uitgezet of aangepast.
  • Zie ook Ventilatie en COVID-19.

Meer diensten per zondag zijn mogelijk, mits er tussendoor gelucht wordt. Als de kerkzaal optimaal kruislings geventileerd kan worden door het openen van ramen en deuren tegenover elkaar, volstaat in theorie een luchttijd van ca. 30 minuten. In dat geval adviseren wij een veiligheid in te bouwen door tussen twee diensten minimaal een uur ruimte te houden en stevig te ventileren. Als u slechts beperkt kunt ventileren, omdat er bijvoorbeeld maar aan een zijde openingen zijn, adviseren wij een interval van minimaal 4,5 uur.Bij twijfel over ventilatie en luchtstromen in de kerkelijke ruimte wordt aangeraden om professioneel advies in te winnen.

Verantwoordelijkheid kerkenraad

Wanneer een plaatselijke kerkenraad, na kennisname van de randvoorwaarden, besluit dat het verantwoord is om samenzang in de eredienst te laten plaatsvinden, dient dit te worden vastgelegd in het gebruiksplan van het betreffende kerkgebouw.

Belangrijk in de besluitvorming is de verantwoordelijkheid die de kerkenraad draagt voor een verantwoorde toepassing van de richtlijnen en adviezen ten aanzien van gezondheid en zingen in een kerkgebouw.

Bekijk hier het volledige protocol:

Protocol kerkdiensten en andere kerkelijke bijeenkomsten

14 mei 2020 Pijl naar rechts
 lees verder
 
Nieuw beleidsplan Evangelisch-Lutherse Synode       

In verbondenheid met de visienota van Kerk2025 verwoordt dit nieuwe beleidsplan van de Evangelisch-Lutherse Synode in de Protestantse Kerk ook waarvoor zij zich wil inzetten. Dit beleidsplan is in 2019 goedgekeurd en nu in druk verschenen en aangeboden aan de synode. Het beslaat de periode 2019-2023. Het is het verlangen van de synode om de levende bronnen van lutherse spiritualiteit in Nederland te versterken en deze binnen de Protestantse Kerk en in de samenleving zichtbaar en vruchtbaar te maken en verder uit te dragen.

Andreas Wöhle, President Evangelisch-Lutherse Synode schrijft het volgende over het nieuwe beleidsplan: “Het beleidsplan heeft als motto meegekregen: ‘Wind in de zeilen’. In dit beeld zit beweging. We vertrouwen erop dat de wind waait en richting wijst. En tegelijk is er inspanning nodig van onze kant: wat kunnen wij doen (of laten) om de wind zo goed mogelijk in de zeilen te krijgen? Kerk-zijn is een proces waarbij we openstaan voor en willen meewerken aan de richting die de heilige Geest ons wijst en de verrassingen die de Geest voor ons in petto heeft.

Waar dit beleidsplan aan wil bijdragen, is dat lutheranen met goede moed op weg gaan, gemotiveerd en vanuit een besef van eigenheid, ons bewust van het bijzondere van een traditie die al eeuwen mensen heeft gedragen en gevormd. En dat niet omdat ze verkrampt heeft vastgehouden aan wat ooit is bepaald, maar omdat ze de ‘vrijheid van een Christenmens’ – Heer en Dienaar tegelijk – heeft weten te vertalen naar vele, en ook vernieuwende vormen van kerk-zijn.”

Download hier het nieuwe beleidsplan ‘Wind in de zeilen’.

Kerk2025

De visienota Kerk2025 van de Protestantse Kerk vindt u hier. 

 lees verder
 
Oproep aan gemeenten: universiteit en kerk tijdelijk samen onder één dak!?

De coronamaatregelen dwingen de universiteit op zoek te gaan naar creatieve oplossingen om hun onderwijs weer te kunnen starten  per september 2020. Extra ruimte huren om alle studenten te herbergen brengt echter hoge kosten met zich mee. 

Vanwege de coronamaatregelen en het in acht nemen van de anderhalve meter afstand tussen personen van 18 jaar en ouder kan de PThU in het komende onderwijssemester nauwelijks gebruik maken van eigen locaties in Amsterdam en Groningen om colleges te verzorgen.

Nood is hoog

“Onze zalen hebben te weinig capaciteit voor groepen van meer dan 14 studenten,” vertelt Kees Boele van het college van bestuur. “Dat betekent dat we enkele jaargroepen met meer dan 14 studenten niet als één groep onderwijs kunnen geven.” De afgelopen maanden is gewerkt met online-onderwijs. “Op de lange duur leidt dat niet voor al het onderwijs tot het gewenste resultaat. Juist een opleiding waarbij academische en persoonlijke vorming gebaat is bij interactie en ontmoeting, lijdt onder deze situatie,” aldus een bezorgde heer Boele. 

“Een keuze voor theologie is bijzonder vandaag de dag en daarin willen we studenten van harte stimuleren. Alleen online onderwijs schiet daarin naar ons idee te kort.” Er zijn ongetwijfeld kerkelijke gemeenten te vinden die beschikken over een gebouw waar de PThU met inachtneming van de maatregelen, aan groepen van 28 of 47 studenten college kan geven. 

Het moderamen van de Protestantse Kerk in Nederland is van harte bereid aan deze oproep gehoor te geven. Scriba ds. René de Reuver: “We roepen gemeenten in de buurt van Groningen en Amsterdam op te kijken of ze ruimtes beschikbaar kunnen stellen.”

Praktisch

In de regio Groningen wordt gezocht naar twee kerkgebouwen of een gebouw met twee zalen waarin 2 groepen van 28 personen kunnen plaatsnemen. In het midden of westen van het land zijn twee kerkgebouwen of een gebouw met twee zalen nodig voor een groep van 47 personen en een groep van 28 studenten. Het gaat om de woensdagen en vrijdagen in de periode van 1 september 2020 tot en met 31 januari 2021. De kerkgebouwen moeten goed bereikbaar zijn met het openbaar vervoer en per auto, en het is handig als faciliteiten als wifi, beamer en whiteboard aanwezig zijn.

Iets teruggeven

De universiteit is op voorhand zeer dankbaar als gemeenten hun gebouw(en) twee dagen per week beschikbaar willen stellen voor de theologiestudenten. Boele: “Op deze manier kunnen wij als PThU de theologen van de toekomst vormen en kunnen ze juist in de kerk hun leermomenten beleven. Zo ervaren ze dat de kerk de theologie nodig heeft en andersom.” Ook de universiteit wil van haar kant iets teruggeven aan de kerken, bijvoorbeeld het aanbieden van theologische expertise in ruime zin. 

Kan uw gemeente tijdelijk een ruimte missen voor 2 dagen in de week? Neem dan contact op met Esther van Beem via eh.van.beem@pthu.nl of telefonisch via 06-42671097. 

 lees verder
 
Weer gewoon van start, of niet?

“Misschien moeten we opnieuw beginnen met elkaar”

- Pieter Versloot, predikant in de protestantse Martinikerk in Groningen

“We doen als Martinikerk mee met het IZB-programma Focus dat gemeenten ondersteunt bij hun missionaire roeping. De plannen voor dit jaar lagen al klaar tot en met december. Dat traject gaan we nu anders invullen. De vraag is nu: kunnen we wel gewoon verder? Kunnen we straks alles weer doen? En wanneer is straks? Het zou ook zomaar kunnen dat we met een andere samenstelling van mensen doorgaan. Wij hebben een enorm verloop, denk alleen al aan de studenten die meestal maar een paar jaar betrokken zijn. Daarnaast doet deze tijd wat met de onderlinge verhoudingen. Sommige mensen krijgen door een nieuwe taak opeens meer invloed. Misschien moeten we wel opnieuw beginnen met elkaar. Dat hoeft helemaal niet verkeerd te zijn, als we dat maar koppelen aan onze waarden: wat vinden we als gemeente belangrijk? Ik zeg nu ook steeds: de omstandigheden zijn anders, maar onze roeping is dezelfde: er zijn voor God, voor elkaar en voor de samenleving. Dat moeten we vormgeven op een passende manier in de situatie van het moment. Dat geldt voor nu, dat geldt voor straks. Als voorganger wil ik me zo goed mogelijk op de hoogte houden om goed geïnformeerde voorstellen te doen en beslissingen te nemen. Maar dan nog worden we soms ingehaald door de actualiteit. Kijk vooruit, maar niet te ver, en fundeer de praktijk in de waarden van de gemeente.” 

“Terughoudend in onze plannen”

- Magda Hazeleger, predikant in de Protestantse Gemeente Beilen-Hijken-Hooghalen

“Vooruitkijken gaat op dit moment bijna niet. We zijn dan ook terughoudend in onze plannen. We hebben in ieder geval besloten met het thema ‘het goede leven’ Pijl naar beneden Verder lezenJaarthema ‘Het goede leven’ - Leven in het perspectief van Gods licht door te gaan, dat waren we al van plan. Normaal gesproken is veel aanbod gericht op onderlinge contacten; we hebben veel gespreksgroepen. Nu moeten we daar andere vormen voor vinden. Bijeenkomsten rond ‘kunst en kerk’ bijvoorbeeld die we in de planning hebben, zouden in de vorm van een college in de kerkzaal kunnen, of digitaal. 

We weten ook niet hoe de geloofsgemeenschap er straks uitziet. Wordt de gemeenschap digitaler? We bedienen met onze internetkerkdiensten nu een grotere groep mensen dan normaal, maar we weten niet of nauwelijks wie dat zijn. De diensten zijn korter geworden. Betekent dat dat de live kerkdienst straks ook anders gaat worden? En vinden trouwe kerkgangers het fijn als de diensten afwijkend zijn? 

Kerk in het dorp zijn Pijl naar beneden Verder lezenDorpskerken­beweging is ook lastig nu. Het aanwezig zijn op markten, het openstellen van de kerk voor concerten, de diensten in de verzorgingshuizen, het kan nu allemaal niet. Het is natuurlijk een drama dat de kerk niet open kan bij een crisissituatie als deze. We zien onderlinge zorg en openheid naar het dorp als kenmerk van onze gemeente. We zullen opnieuw moeten uitvinden hoe we kerk-zijn zo vormgeven dat we mensen bereiken.”

“We moeten loslaten wat achter ons ligt”

- Henk van Veldhuizen, predikant in de Protestantse Gemeente Hasselt

“Startzondag vieren wij normaal gesproken altijd feestelijk en uitbundig. Maar wat is er nog aan feestelijkheid over na al onze verliezen? Corona Pijl naar beneden Verder lezenCoronavirus trof onze stad en onze gemeente hard. Daarnaast is er ook verlies als het gaat om de vertrouwde vormen van contact, van samenkomen. Hoe kunnen we elkaar vasthouden? We zullen moeten accepteren dat we los moeten laten wat achter ons ligt. Hoe geven we dan vorm en inhoud aan geloof, hoop en liefde, aan kerk-zijn dat een appel doet uitgaan naar de samenleving? En dat zonder angst en de neiging deuren en ramen dicht te houden? Het is moeilijk om daar nu over na te denken. We worden nog opgeslokt door de pijn en moeite van het nu. We weten ook nog niet of we straks weer samen mogen komen. En of mensen dat dan durven. 

De kerk in de traditionele vorm stond al onder druk, maar dat is door de crisis versterkt. We moeten met elkaar op zoek naar kansen en mogelijkheden om het evangelie naar de mensen te brengen. De mensen van nu en morgen. In de kern gaat het erom in verbinding met elkaar de Bijbel open te leggen, en daaruit te lezen, leren en geloven. En van daaruit oog te hebben voor elkaar en de mensen om ons heen. Het grote gebod is nu van kracht: God liefhebben boven alles en je naaste als jezelf.”

“Deze tijd nodigt uit tot een andere betrokkenheid”

- Evelyn Quaak, predikant in de Protestantse Gemeente Prinsenbeek

“Naast moeite en verdriet - iedereen hier kent wel iemand die erg ziek is geweest of is overleden - brengt deze tijd ook veel moois. Op de online vieringen Pijl naar beneden Verder lezenDe liturgische en praktische aspecten van online vieren op een rij stemmen naast kerkgangers ook andere mensen af. Dat is al bijzonder, maar meer nog wat dat doet met mensen. Ik begeleid een kring van jonge vrouwen tussen 25 en 35 jaar. Ze hebben een druk leven. Sommige komen nooit in de kerk, andere nu en dan. Nu luisteren ze vaak online naar de kerkdienst, bijvoorbeeld terwijl ze wandelen. Een van hen zei: ‘Het geloof is veel belangrijker voor me dan ik dacht.’ Uit een andere kring meldde een veertiger die nooit de dienst bezoekt maar nu online luistert: ‘Zo fijn dat ik met geloof bezig ben; het geeft me rust en inkeer.’ De meerderheid van de mensen uit deze kringen wil doorgaan met online luisteren. Dat heeft me aangenaam verrast. 

De drempel naar de fysieke kerkdienst is hoog, naar online inschakelen niet. Het nodigt uit tot een heel andere betrokkenheid; een kans voor de kerk. We gaan ongetwijfeld gewoon door met onze kerkdiensten en activiteiten, maar we gaan ook wat anders doen. Vanuit de ervaring met de online vieringen, met andersoortige muziek en een andere dynamiek, moeten we na gaan denken over de diensten. Dat geldt ook voor online ontmoetingen. Je kunt mensen helpen in hun geloofszoektocht terwijl ze thuis zijn. Het is uitdagend om dat in te zetten in ons programma van verdieping en ontmoeting. We moeten misschien twee sporen gaan ontwikkelen. Dingen uitproberen. Een boeiende tijd.”

 lees verder
 
Protestants perspectief: Geldbeheer vraagt om veel geloof 

Tegelijk vraagt juist het geldbeheer om veel inhoud en geloof. Jezus spreekt meer over geld dan over veel andere kwesties. Denk maar aan zijn uitspraken over de mammon, die we niet kunnen en mogen eren als we God dienen. De zorg voor de financiën is een bij uitstek geestelijke taak. 

Appeltje voor de dorst

Diaconieën en kerkvoogdijen hebben soms een groot vermogen. Dat vermogen is ontstaan in een lange traditie van mensen die geïnvesteerd hebben in geld en goed. Er wordt daarom zorgvuldig mee omgegaan. Van de rente worden onderhoudskosten of salarissen betaald of aangevuld. Het geld wordt niet zomaar uitgegeven, het is ook een appeltje voor de dorst. Tegelijk kun je je afvragen wat er aan de hand is als er geen of beperkt mensen en activiteiten zijn maar er nog wel veel geld is. Is dat de bedoeling? Is de dorst niet nú? Dat is precies de reden dat de synode een appèl liet uitgaan naar deze gemeenten: zet dat vermogen in. Dat kan in de eigen gemeente, door bijvoorbeeld een extra werker in te zetten of een broodnodige verbetering van je huisvesting te realiseren. Of door geld in te zetten om van betekenis te zijn voor je directe omgeving en de jonge mensen als die er zijn. Als het niet nodig is voor jezelf, zoek dan naar mogelijkheden om initiatieven in je omgeving of verder weg te steunen. Uiteraard kan de synode of de landelijke kerk niet dwingen, de plaatselijke gemeente beslist zelf en maakt zelf haar beleid. Maar de oproep is helder. 

Warme contacten

Een goed voorbeeld van een verbinding buiten de eigen plek is de Andreaskerk in Putten, die jarenlang de kinderwinkel in Den Haag ondersteunde. De kinderwinkel is een plek waar kinderen in het kansarme Haagse Moerwijk terecht kunnen. Voor activiteiten en spellen, voor verhalen over God en mensen. De Andreaskerk bood deze kinderen eens per jaar een speldag aan in Putten, op kosten van de kerk. Wát een belevenis voor deze kinderen, die anders niet op vakantie konden! 

Een ander voorbeeld komt van  grote steden als Den Haag en Amsterdam, waar het grote geld wordt ingezet om nieuwe initiatieven in de stad  vanuit de eigen gemeente te ondersteunen. Amsterdam kende een ‘Durffonds’. De naam zegt het al: wie iets ‘durft’ kan een plan inleveren en subsidie krijgen vanuit een pot die gevuld was door de verkoop van een gebouw. 

Vanuit de synode klinkt nu de oproep om dit soort voorbeelden na te volgen, hetzij voor de eigen gemeente en directe omgeving, hetzij voor plaatsen en initiatieven verder weg. Voor de verbindingen buiten de eigen gemeenteEr wordt  wordt gezocht naar wegen om rijkere gemeenten en inspirerende mogelijkheden met elkaar te verbinden. Het gaat om ‘warme’ contacten. Adopteer bijvoorbeeld een pioniersplek of zoek naar mogelijkheden om in de eigen regio armlastige maar vitale gemeenten te ondersteunen. 

Meer dan nodig

Het zijn spannende tijden. De tijd dat iedere gemeente alleen maar kijkt naar de eigen kring is voorbij. We hebben elkaar meer dan nodig. Investeren vraagt om geloofsmoed. Niet iedere investering levert zonder meer iets op op de lange termijn. Succes is niet verzekerd, maar de inzet is wél nodig en we bidden daarbij om zegen. De synode doet een oproep om gelovig te investeren. Niet in de blinde, wel met verstand, maar dan ook dóen. Jezus riep ons immers op onze talenten te gebruiken en niet in de grond te stoppen. Dat biedt ruimte voor nieuwe mogelijkheden en het helpt de kerk om in gezamenlijkheid naar de toekomst te kijken en inspiratie te delen. Op hoop van zegen.

 lees verder
 
360kerk - met het Woord op weg

Het concept 360kerk (360 graden kerk) brengt deze verbinding tot stand. Dat is ook nodig, zeker nu fysieke vieringen voorlopig nog gecombineerd moeten worden met online uitzending daarvan. Maar buiten dat reikt 360kerk ook een nieuwe manier van samen vieren aan.

360kerk gaat uit van een principe dat in het onderwijs al heel gewoon is: flipping the classroom. Leerlingen bekijken voorafgaand aan de les een opname waarin de docent de inhoud/het thema van de les uitlegt en zijn in de les zelf vooral bezig met verwerking van de lesstof. 360kerk heeft een soortgelijk startpunt: een opname van een ´preek´ die verwerkt wordt in kleine groepjes en gezinnen. Met als mogelijk extra dat die verwerkingen ingrediënten worden voor een ´gewone´ kerkdienst (offline en online), waarmee de cirkel (360 graden) rond is.

De principes van 360kerk

Het concept 360kerk gaat uit van de volgende principes:

  1. participatie in Gods nieuwe wereld: Vieren, ook in een tijd waarin dit grotendeels online moet plaatsvinden, is in essentie een gebeuren waarin je geen toeschouwer maar deelnemer bent en navolger wordt. Het concept 360kerk wil gemeenteleden helpen om deze beweging te maken.
  2. gemeenschap in de kleine groep: Vieren doe je in gemeenschap met anderen. In de 360kerk wordt je zowel offline als online in de kleine groep of het gezin met elkaar verbonden.
  3. hoofd, hart en handen doen mee: Vieren doet als het goed is een appèl op ons hele menszijn, waarin hoofd, hart en handen meedoen. In de verschillende verwerkingsvormen van 360kerk komt dit tot uitdrukking.
  4. een centrale start als verbindend element: 360kerk draagt door de centrale start van het proces in de vorm van een opname van een ´preek´ bij aan onderlinge verbinding en samenhang in de gemeente, juist in een tijd waarin die onder druk staan.
  5. Do It Yourself (DIY): De 360kerk is vooral een concept dat gemeenten zelf kunnen vormgeven, passend bij hun eigen kleur en identiteit, gaven en mogelijkheden. Er kan gebruik gemaakt worden van werkvormen die de Protestantse Kerk aanreikt, maar de nadruk ligt op het aanboren van de eigen creativiteit die in gemeenten aanwezig is.

Hoe werkt het concept?

Voor het goed kunnen laten werken van dit concept heb je 4 rollen nodig: die van inhoudsdeskundige, verantwoordelijke voor verwerking, coördinator en gebruiker. Een persoon kan meerdere rollen tegelijkertijd vervullen, maar een rol kan ook door meerdere personen (bijvoorbeeld een werkgroepje) worden ingevuld. Download hier het overzicht.

Stap 1: maak een preek

Maak op basis van een thema een digitale preek die een aanzet is voor verwerking in groepjes of gezinnen, die ruimte laat voor zelf ontdekken en die alle generaties aanspreekt.

Stap 2: maak werkvormen

Maak bij de preek verschillende werkvormen die hoofd, hart en handen aanspreken. Publiceer deze werkvormen op de website van de gemeente en communiceer over de uitvoering.

Stap 3: ga aan de slag

Kies als kleine groep of gezin met welke werkvom(en) je aan de slag wilt en in welke setting (bijvoorbeeld een huisliturgie) je dat wilt doen.

Stap 4 (optie): Integreer het ´huiswerk´ in een kerkdienst

Integreer verwerkingen van de preek door groepjes en/of  gezinnen in een (offline en online) kerkdienst.

De inhoudsdeskundige

De inhoudsdeskundige (meestal de predikant of kerkelijk werker) is verantwoordelijk voor de inhoudelijke inbreng aan het begin van het proces. Het startpunt van 360kerk is een ´preek´. Het grote verschil met een preek in de setting van een (online en offline) kerkdienst is dat die is ingebed in een min of meer afgerond geheel, de setting van een liturgie met een begin en een einde. In het concept 360kerk heeft de ´preek´ een andere werking. Zo´n ´preek´:

  • is een aanzet om met het Woord op weg te gaan, via vormen van verwerking;
  • laat ruimte voor ´zelf ontdekken´;
  • spreekt alle generaties aan;
  • heeft één duidelijk thema.

Deze ´preek´ wordt opgenomen en vervolgens digitaal gedeeld, in eerste instantie met de verantwoordelijke voor verwerking.

De verantwoordelijke voor verwerking

De verantwoordelijke voor verwerking bedenkt en beschrijft de diverse verwerkingsvormen om met de aangereikte ´preek´ aan de slag te gaan. Het is raadzaam om hier een werkgroepje voor samen te stellen van gemeenteleden met verschillende (creatieve, didactische etc.) vaardigheden. Het zou goed zijn als de inhoudsdeskundige in dit werkgroepje meedoet om voor de verbinding tussen ´preek´ en verwerkingen te zorgen. 

Bij het maken van werkvormen die helpen om de ´preek´ te verwerken is het de kunst om hoofd, hart en handen aan te spreken. Werkvormen die het ´hoofd´ aanspreken faciliteren het onderlinge gesprek (door het formuleren van gespreksvragen) of onderzoek (via opdrachten om iets uit te zoeken). Werkvormen die het ´hart´ raken kunnen bestaan uit het aanreiken van rituelen (zoals voorbede doen met het aansteken van een kaarsje), het schrijven van een gebed, gedicht of lied, het luisteren naar muziek enzovoort. Werkvormen die een appèl doen op de ´handen´ nodigen uit tot in actie komen voor bijvoorbeeld de medemens of schepping. 

Op de websites van Jong Protestant en de Protestantse Kerk staan veel werkvormen beschreven die de verantwoordelijke(n) voor verwerking van de ´preek´ op ideeën kunnen brengen.

De coördinator

De coördinator zorgt ervoor dat de digitale ´preek´ en de daarbij beschreven verwerkingsvormen beschikbaar komen voor kleine groepjes en gezinnen, bijvoorbeeld door deze materialen op de website van de gemeente te plaatsen. Ook verzorgt de coördinator de communicatie naar de gemeente over de uitvoering van het concept 360kerk in een bepaalde periode. 

De gebruikers

In het concept 360kerk zijn kleine groepjes (bestaand of nieuw te vormen) en gezinnen de beoogde gebruikers. Zij kunnen zelf kiezen welke van de aangereikte werkvormen ze willen gebruiken om ´met het Woord op weg te gaan´ en in welke setting ze dat willen doen. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een ´huisliturgie´, waarin de online ´preek´ en de offline verwerking zijn ingebed in een liturgische setting. Daarin kunnen gebeden/voorbede, liederen en symbolische handelingen zoals het aansteken van een kaars een plaats hebben. De vormgeving hiervan kan aan de gebruikers zelf worden overgelaten, maar kan ook als suggestie (digitaal) worden aangereikt door het werkgroepje dat verantwoordelijk is voor de verwerking.

Een 360kerk cyclus

Het concept 360kerk kan via experimenteren beproefd worden. Iedere gemeente zal daar een eigen specifieke vorm voor moeten vinden. Het concept gaat uit van een bepaalde cyclus die ingebed kan worden in het reguliere gemeente-zijn. Een cyclus zou bijvoorbeeld een periode van 4 weken kunnen beslaan. In week 1 wordt dan de ´preek´ voorbereid en opgenomen, in week 2 worden de verwerkingsvormen uitgewerkt, in week 3 worden ´preek´ en verwerkingsvormen op de website geplaatst en wordt de gemeente hiervan op de hoogte gesteld. In week 4 tenslotte gaan kleine groepjes en gezinnen hiermee aan de slag. Zo zou je als gemeente door het jaar heen een aantal van deze cycli kunnen uitvoeren.

Eerder in dit artikel is als mogelijk extra bij dit concept genoemd dat de verwerking van de ´preek’ door kleine groepjes en gezinnen ingrediënten zouden kunnen zijn voor een ´gewone´ kerkdienst (offline en online). Dat zou bijvoorbeeld een themadienst kunnen zijn die volgt op deze cyclus. In zo´n dienst zou bijvoorbeeld een gebed en/of lied dat in een bepaald groepje is geschreven, een filmpje van een activiteit die ondernomen is en/of een ervaring van een deelnemer aan een gesprek of ritueel een plek kunnen krijgen. Daarmee wordt de ´gewone´ viering verrijkt door de inbreng van gemeenteleden die in de periode voorafgaand aan deze viering al actief met het thema daarvan op weg zijn gegaan. Op die manier gaat het concept 360kerk zijn naam echt eer aan doen.

Aan de slag

Er wordt in sommige gemeenten al met (elementen uit) het concept 360kerk geëxperimenteerd. Maar voor veel gemeenten zal deze benadering nieuw zijn. Om gemeenten daarin wat op weg te helpen reiken we een voorbeeld van een verwerking van een ´preek´ aan. Wij willen gemeenten aanmoedigen om met het concept 360kerk te gaan oefenen en hun ervaringen met ons te delen (via j.terbeek@protestantsekerk.nl). Op deze manier leren wij ook weer en kunnen we het concept verder uitwerken en verfijnen. 

Auteurs

Egbert van der Stouw en Johan ter Beek - specialisten Ondersteuning Gemeenten

 lees verder
 
Actie Vakantietas: Kerk en moskee in Huizen slaan handen ineen voor kinderen in armoede

Zo´n twee jaar geleden startte het contact tussen de 2 protestantse gemeenten in Huizen, de Rooms-Katholieke kerk en 2 moskeeën. Coby Wouda, voorzitter van de wijkkerkenraad van een van de twee protestantse kerken en lid van de werkgroep Kerk en Moskee, vertelt: “Twee keer maakten we een wandeling naar elkaars gebedshuizen. De laatste keer deden wel 100 mensen mee. Toen de coronatijd begon hebben we een gebedsmoment georganiseerd met de predikanten, de Rooms-Katholieke pastor en de imams. Ook de voorganger van de Joodse gemeente in Bussum deed daaraan mee.”

Samen in actie

Vanuit de werkgroep ontstond het idee iets gezamenlijks te doen in deze tijd. “De Actie Vakantietas van Kerk in Actie sprak ons bijzonder aan,” vertelt Coby. “dat we samen iets konden betekenen voor kinderen die het minder hebben, daar deden we het voor.” Zo gezegd, zo gedaan. Bij Kerk in Actie werden de tasjes besteld en de werkgroep ging aan de slag met het - door de coronatijd - veelal online bestellen van spullen voor in de tasjes. “We hebben speelgoed op internet besteld en voor elke leeftijd een paar leuke dingen uitgezocht.” Coby kocht ook wat spulletjes in bij de plaatselijke cadeauwinkel in Huizen. De eigenaresse daarvan vond de actie zo aansprekend dat ze zelf voor elk kind ook speelgoed bestelde. “Dat was echt hartverwarmend.”

Kerk en moskee zij aan zij

Vanuit de kerken en de moskeeën werd geld ingezameld om de actie mogelijk te maken. Coby: “Met bijdragen van de moskeeën, de protestantse Oosterlichtkerk en Goede Herderkerk, de (r.k.) Thomaskerk, Goede Buren en de Rotary konden we voor € 1.250,- inkopen gaan doen voor de 58 rugzakjes. De plaatselijke ijswinkel gaf een bon voor een ijsje voor elk kind. Geweldig!”

De werkgroep hoefde gelukkig geen hele zoektocht te doen om adressen of namen van kinderen te krijgen. “Een van onze gemeenteleden is directeur van de Taalschool in Bussum. Hier komen kinderen van statushouders uit de hele regio. Zij hebben alle 24 een tas met spullen gekregen,” vertelt Coby. “De organisatie Goede Buren, die het vluchtelingenwerk in Huizen verzorgt en nauwe contacten heeft met de Rooms-Katholieke kerk, kon ons ook namen leveren. Zo konden we in totaal 58 kinderen verrassen met een vakantietas.”  

Uitbreiding in samenwerking

De werkgroep kijkt terug op een geslaagde samenwerking tussen kerken en moskeeën. “De dames uit de Marokkaanse moskee hebben geweldig geholpen met het inpakken van de tasjes.” In de werkgroep Kerk en Moskee zaten tot nu toe alleen mannen vanuit de moskee, maar er heeft zich nu ook een mevrouw gemeld uit de Turkse moskee. “Zo krijgen we langzamerhand meer contact met dames uit de moskee en dat is door deze samenwerking ontstaan,” aldus Coby. 

Steeds meer kinderen in armoede

Door de coronacrisis zal het aantal kinderen in armoede toenemen. Armoedebestrijders verwachten in september een grote toename van gezinnen die hulp nodig hebben om schoolkosten, contributie van sportclubs of verjaardagen te betalen. De verwachting is dat kinderen hiervan de dupe worden. Ook kinderombudsvourw Margrite Kalverboer waarschuwt voor veel nieuwe armoede onder gezinnen met kinderen: “Al die verloren banen zorgt achter de voordeur voor armoede, ook bij gezinnen die hiervoor niet met armoede te maken hadden. Dat leidt tot extra stress bij ouders, en daarmee ook bij kinderen.”

Collecteert uw gemeente mee?

Kerk in Actie ondersteunt kerken en organisaties die armoede in Nederland bestrijden, bijvoorbeeld met de Actie Vakantietas. Zondag 5 juli is de collecte in veel kerken bestemd voor de bestrijding van armoede onder kinderen en andere diaconale projecten van Kerk in Actie. Doet uw gemeente mee?

kerkinactie.nl/vakantietas

 lees verder
 
Actie Kerkbalans start extra campagne in coronatijd

Scriba ds. René de Reuver: "Omzien naar elkaar betekent elkaar zien door de ogen van God. Omzien naar elkaar is daarom niet zomaar iets. Het raakt aan onze roeping en heeft te maken met de diepe geloofservaring dat God ons ziet door de ogen van een ander! Ik steun de extra Actie Kerkbalans om juist in deze tijd het ook financieel mogelijk te maken elkaar te zien door de ogen van God."

Met Actie Kerkbalans vragen vier kerkgenootschappen elk jaar hun leden om een bijdrage voor de eigen kerk. Dat zijn de Rooms-Katholieke Kerk, de Protestantse Kerk, de Oud Katholieke Kerk en de Evangelische Broedergemeente. Ook deze kerken leveren op dit moment een buitengewone inspanning, stelt Anna Kruse, woordvoerder van Actie Kerkbalans. “Onze parochies en gemeenten zijn voortdurend bezig met het vormgeven van ‘nabijheid’ in de anderhalvemetersamenleving. Ze doen daarmee fantastisch werk dat veel mensen mentaal en soms ook financieel op de been houdt. Ze geven vorm aan wat kerkleden als een van de belangrijkste waarden van kerkzijn beleven: het omzien naar elkaar.”

Deze nieuwe manier van omzien naar elkaar brengt ook extra kosten met zich mee, die parochies en gemeenten zonder aarzelen voor hun rekening nemen. En dat terwijl er juist minder geld binnenkomt omdat er niet gecollecteerd kan worden nu er geen ‘gewone’ vieringen zijn. Daarom ondersteunt Actie Kerkbalans vanaf 5 juni 2020 de plaatselijke kerkgemeenschappen met een fondsenwervingsactie ‘Omzien naar elkaar’. Om alle positieve initiatieven op pastoraal en diaconaal gebied mogelijk te houden, wordt de kerkleden om een extra bijdrage gevraagd. Met zo’n gift ziet het kerklid immers ook om naar de ander die in geestelijke of financiële nood verkeert.

De kerken ontvangen van Actie Kerkbalans een communicatiepakket met berichten voor website, kerkblad, social media en online vieringen. Met deze kant en klare materialen kunnen zij een beroep doen op de kerkleden. Anna Kruse: “We willen de parochies en gemeenten hiermee steunen en hopen dat kerkleden royaal gaan bijdragen zodat kerkgemeenschappen in de ‘anderhalvemetersamenleving’ kunnen blijven doen waar ze goed in zijn: omzien naar elkaar!”

kerkbalans.nl/omzien-naar-elkaar

 lees verder
 
Nieuw leesrooster voor 2020-2021

Leesrooster

De lezingen op het rooster komen uit het Dienstboek en corresponderen met het oecumenisch rooster. Download hier het nieuwe leesrooster. Zondagrooster 2020-2021 B-jaar

De zondagsroosters bieden uitgebreide zondagsgegevens: data, naam en kleur van de zondag, psalm, bijbelteksten, landelijke collectes en Bachcantates. Het gaat hier om de jaarlijks en driejaarlijks terugkerende gegevens.De zondagsroosters van dit en vorig kerkelijk jaar zijn hier te vinden.

 lees verder
 
Gemeenten, zet jullie talenten in!

Naar elkaar omzien in de huidige tijd brengt extra kosten met zich mee, die gemeenten zonder aarzelen voor hun rekening nemen. Terwijl daarvoor juist liquide middelen nodig zijn nu er minder geld binnenkomt omdat er niet of minder gecollecteerd kan worden. Daarom ondersteunt Actie Kerkbalans vanaf 5 juni 2020 plaatselijke gemeenten met de fondsenwervingsactie ‘Omzien naar elkaar’ om pastorale en diaconale initiatieven mogelijk te houden.

Synode

Met de opbrengst van de actie ‘Omzien naar elkaar’ worden gemeenten in staat gesteld hun talenten te blijven inzetten om iets te kunnen betekenen in allerlei noden die er zijn. Ook in kerken kunnen talenten op meerdere manieren worden ingezet. Naast het beschikbaar hebben van liquide middelen is er het zogenaamde werkzame vermogen. In juni verscheen het rapport ‘Zet je talenten in’ van de commissie Werkzaam Vermogen. De uitkomsten van het rapport werden besproken op de synodevergadering van 19 juni jl. De commissie was een jaar eerder ingesteld door het bestuur van de Dienstenorganisatie om voorstellen te ontwikkelen voor het werkzaam maken van (vrij) beschikbaar vermogen van plaatselijke gemeenten. Wat houdt ‘werkzaam vermogen’ eigenlijk in? Scriba ds. De Reuver verwoordde dat zo tijdens de generale synode: “We bedoelen hiermee niet dat gemeenten hun vermogen opmaken, maar hun vermogen juist inzetten ten dienste van de ander.” Vrij beschikbaar vermogen betreft bedragen die beschikbaar zijn, of gemaakt kunnen worden voor doelen buiten de reguliere exploitatie van de gemeente of diaconie. Uitgangspunt in het rapport is het zichtbaar eigen vermogen, het saldo van bezittingen minus schulden. Van dit eigen vermogen worden vervolgens de boekwaarde van de kerkelijke activa en een bedrag als continuïteitsreserve in mindering gebracht waarna het vrij beschikbare vermogen resteert.

Roeping van de kerk

De berichtgeving in de media over het rapport van de commissie Werkzaam Vermogen en het bijna tegelijk starten van de extra Actie Kerkbalans heeft vragen opgeroepen. We vinden het daarom van het grootste belang hierover helder te blijven communiceren. Liquide middelen genereren is namelijk niet hetzelfde als vermogen werkzaam maken.

In het rapport benadrukt de commissie het belang van het bewustzijn van gemeenten dat (hun) vermogen er is ten dienste van de roeping van de kerk, te weten de Woordverkondiging en dienst aan de samenleving. Tijdens de synodevergadering bracht scriba De Reuver het als volgt onder woorden: “Het is een concretisering van ons kerk-zijn. Plaatselijke gemeenten zijn zelfstandig op heel verschillende plekken en in verschillende situaties in ons land. Samen vormen al die lokale gemeenten één kerk. Plaatselijke gemeenten moeten, ook als het gaat om financieel beheer en beleidskeuzes, zelfstandig handelen. De Dienstenorganisatie kan hulp bieden om gemeenten, over gemeentegrenzen heen, met elkaar te verbinden. Als gemeenten elkaar versterken kunnen zij van nog meer betekenis zijn voor de samenleving.” 

Zijn waar Jezus zich laat vinden

Ook de nieuwe visienota ‘Van U is de toekomst’ spreekt hierover: in de kerk leven we van wat we ontvangen. Genade is de grondtoon. Het is de roeping van de kerk om daar te zijn waar de Geest haar leidt en Jezus zich laat vinden. Na de uitwerking van Kerk 2025 wordt deze lijn in de nieuwe visienota voortgezet: de blik blijft naar buiten gericht in het belang van de kerk, haar leden en de samenleving. De synode doet daarbij de duidelijke oproep aan plaatselijke gemeenten om beschikbaar vermogen dienstbaar te maken aan de roeping van de kerk. 

 lees verder
 
Wat leert de coronacrisis ons over de kern van kerk-zijn?

Dat de coronacrisis veel gevolgen voor de kerken heeft, is wel duidelijk. Maar de exacte en blijvende impact is nog lastig te bepalen, denkt Marten van der Meulen, wetenschappelijk beleidsmedewerker Gemeenteopbouw bij de dienstenorganisatie en universitair docent aan de PThU. “Ik heb al meerdere keren de metafoor van ‘sneeuwstorm, winter en ijstijd’ voorbij zien komen. De vraag is: bevinden we ons in een sneeuwstorm? In dat geval ga je even schuilen, en daarna ga je op hetzelfde pad verder. Of is het winter? In dat geval moet je je goed voorbereiden, voorraden aanleggen. Of is het een ijstijd? Dan moet je een totaal andere manier van leven ontwikkelen.” Zelf denkt hij aan een van de laatste twee scenario’s. “Deze crisis verandert meer dan we denken. Maar hoeveel, dat moet nog blijken.”

Nieuwe ruimte

Gemeenten gaan verschillend met de crisis om, ziet Van der Meulen. “Veel kerken hebben snel iets online opgezet. Pas in de loop van de tijd begonnen mensen zich te realiseren dat een online kerkdienst om een heel andere aanpak vraagt.” In sommige gemeenten kwam veel creativiteit los. Pijl naar beneden Verder lezenLiveblog Geestkracht - Pinksteren: multicultureel quarantaine koor | Muur van Licht | Pinkstervlam“Er is nieuwe ruimte ontstaan voor mensen die goed zijn in creatieve dingen bedenken. Bijvoorbeeld als het gaat om het omzien naar elkaar. Of als het gaat om online vormen. Sommige gemeenten hebben ontdekt: we kunnen online meer mensen bereiken Pijl naar beneden Verder lezenKerkdienst online streamen: zo werkt het, of juist kleinere groepen beter ondersteunen. Pijl naar beneden Verder lezenCoronacrisis: Vormen van pastoraat die nog wel mogelijk zijn Ik verwacht dat er na deze crisis verder geëxperimenteerd zal worden met hybride vormen van offline en online kerk-zijn.”

Tijd om te rouwen

Toch moeten we ons niet meteen afvragen wat deze crisis ons kan leren, denkt Van der Meulen. “Het is belangrijk om straks eerst de tijd te nemen om te rouwen. Over wat we kwijtgeraakt zijn, over wat we gemist hebben. Veel gemeenten zijn leden verloren, we hebben elkaar een periode niet kunnen zien, er zijn misschien problemen in gezinnen ontstaan. Het is belangrijk om dat te benoemen: het is moeilijk geweest.” Tegelijkertijd bepaalt deze periode ons wél bij wat echt belangrijk is. “We worden teruggeworpen op ons gezin, op onze vrienden. De kerkdienst is nu even van minder betekenis. Maar de kerk hangt niet af van een kerkgebouw, van een kerkenraad, of van kerkdiensten. De kerk is daar waar Christus is Pijl naar beneden Verder lezenKerk2025: terug naar de kern, en dat kan op heel veel verschillende plekken zijn. Ook in gezinnen, in vriendschappen, in kleine groepjes, in online groepen … Ik denk dat we dat nu herontdekken. Er blijkt veel te zijn dat leuk was, en goed, en belangrijk, maar toch niet tot de basis behoort. Het zijn de onderlinge relaties die de basis vormen: de relatie met God, met elkaar, met mensen van buiten.”

De kerk ‘gebeurt’

Wat betekent die ‘herontdekking’ voor de toekomst? Van der Meulen: “Deze periode biedt gemeenten de kans om zich af te vragen: willen we straks weer terug naar hoe we het voorheen deden, nu we het een tijd anders hebben moeten doen? Is er iets moois gegroeid dat we kunnen versterken?” Dat hoeft niet overal op dezelfde manier, benadrukt hij. “Niet elke gemeente hoeft te gaan vloggen. Ga uit van je eigen kracht.” Van der Meulen verlangt zelf inmiddels wel weer naar een ‘gewone’ kerkdienst. “Ik besef opnieuw hoe fijn de kerkdienst is, hoe goed het is om fysiek bij elkaar te kunnen zijn. En toch: deze crisis maakt duidelijk dat de kerk ‘gebeurt’, ook als de dingen wegvallen die eerder enorm belangrijk leken.” 

---

Neem even de tijd

Bespreek tijdens de eerste ‘normale’ kerkenraadsvergadering eens de volgende vragen samen:

  • Waar ben je verdrietig om?
  • Wat heb je niet zo gemist?
  • Welke nieuwe dingen heb je ontdekt?
  • Wat ga je blijvend anders doen?
  • Hoe heb je God, elkaar en de wereld anders leren kennen?
 lees verder